ZASADY SPORTOWE A WPŁYW ICH NA TRUDNĄ MŁODZIEŻ

Bogdan Rybka_Zasady sportowe a wpływ ich na trudną młodzieżKażdy człowiek będąc zdrowy, sprawny fizycznie i wysportowany czuje się lepiej, rzadziej popada w przygnębienie, z optymizmem patrzy w przyszłość .Wszyscy wiemy jak ważną rolę w życiu człowieka odgrywa aktywność fizyczna i jak ogromny jest jej wpływ na rozwój fizyczny, psychiczny, społeczny i intelektualny młodych ludzi.

Żyjący na przełomie I i II wieku n. e. rzymski poeta satyryczny Decimus Junius Juvenalis, zauważając ścisły związek pomiędzy rozwojem psychicznym i duchowym pisał „Mens sana in corpore sano” (W zdrowym ciele zdrowy duch). Grecy rozumiejąc, że ideałem może być jedynie połączenie sprawności fizycznej z pięknem moralnym, nazwali go kalokagathia (kalos –piękny; agathos –dobry) wpajając młodym ludziom zdrowe zasady moralne, zachęcając do zachowania skromnego i powściągliwego. Całkiem już współcześnie Święty Jan Paweł II mówił” Niech ćwiczenia fizyczne będą częścią waszego poszukiwania wyższych wartości , które kształtują charakter i dają poczucie godności i sukcesu”.

Z powyższych cytatów wynika przekonanie o istnieniu ścisłego związku wysiłku mającego na celu pokonanie słabości własnego ciała z równie trudnym dążeniem ku dobru.

Przywołany w tytule termin „sport” jest wieloznaczny i bardzo pojemny. Wychowanie fizyczne , kultura fizyczna, rekreacja, zajęcia sportowe, rehabilitacja, aktywny wypoczynek, to terminy , które wydają się bliskoznaczne w stosunku do terminu sport, a są to różne obszary aktywności ruchowej. Podstawą do usystematyzowania terminologii sportowej jest termin –kultura fizyczna, który definiuje Ustawa z dnia 18 stycznia 1996 roku o kulturze fizycznej jako „część kultury narodowej, chronionej przez prawo” i mówi, że „obywatele bez względu na wiek, płeć, wyznanie, rasę oraz stopień niepełnosprawności –korzystają z równego prawa do różnych form kultury fizycznej”. Zgodnie z powyższym aktem prawnym „kulturą fizyczną jest: wiedza, wartości, zwyczaje, działania podejmowane dla zapewnienia rozwoju psychofizycznego, wychowania, doskonalenia uzdolnień i sprawności fizycznej człowieka, a także dla zachowania oraz przywracania jego zdrowia. Podstawowymi celami kultury fizycznej jest dbałość o prawidłowy rozwój psychofizyczny i zdrowie wszystkich obywateli”. Sport obok wychowania fizycznego, rekreacji, rehabilitacji jest jednym ze składowych kultury fizycznej.

Każda ze składowych kultury fizycznej wpływa na kształtowanie się i rozwój określonych cech osobowości i przy uwzględnieniu okoliczności motywacyjnych, odpowiednio dobranej formie i obciążeniu oraz jasno określonemu celowi może być istotnym narzędziem w procesie wychowania, socjalizacji i resocjalizacji. Większość podejmowanych działań nie jest czystymi formami wychowania fizycznego, sportu czy też rekreacji, a raczej są to oddziaływania po części obejmujące każdy z ww. elementów kultury fizycznej.
Najważniejszym jest wprowadzenie młodzieży w świat sportu, kształtując nawyk uprawiania aktywności fizycznej aż do późnego wieku, dzieje się tak poprzez wychowanie fizyczne rozumiane nie tylko jako zajęcia wf-u. Zaczyna się ono znacznie wcześniej od najmłodszych lat od zabaw z rówieśnikami na podwórkach, rodzicami lub opiekunami, na boiskach osiedlowych, podczas jazdy na rowerze, na dodatkowych zajęciach sportowych, różnego rodzaju treningach. Właśnie wtedy, podczas tych zajęć odbywających się według jasno sprecyzowanych reguł uczymy się zasad życia społecznego: poszanowania wartości, szacunku dla innych, przestrzeganie zasad, poczucia solidarności i chęć do podejmowania zwiększonego wysiłku, utrzymania dyscypliny w grupie, umiejętność życia we wspólnocie.

Obiekty sportowe jako miejsca spotkań integrują młodzież wzmacniając więzi społeczne. Poprzez zabawę i żywiołowy charakter aktywności, uczestnicy poznają swoje mocne i słabe strony, psychiczne i fizyczne, uczą się działania zespołowego i współzawodnictwa, ma to olbrzymi wpływ na zapobieganie przemocy i przestępczości.

Rekreacja ruchowa jest formą aktywności fizycznej, podejmowaną dla wypoczynku, odnowy sił psychofizycznych i osobistego rozwoju, wyłącznie w wolnym czasie, wypływa z osobistych zainteresowań i potrzeb. Ma nieocenioną wartość wychowawczą z racji tego , że obejmuje wszelkie wydarzenia z definicji: dobrowolne, wynikające z zainteresowań, przyjemne i realizowane w czasie wolnym, przez to w pełni akceptowalne. Rekreacja jest najbardziej twórczym z działań w sferze aktywności fizycznej, ponieważ umożliwia wprowadzanie eksperymentów, nieszablonowych rozwiązań. Jest obszarem pracy wychowawczej (w tym tez resocjalizacyjnej), gdzie można działać niestandardowo dzięki temu występuje łatwość zawierania nowych przyjaźni, pogłębiania relacji interpersonalnych oraz integracji wychowanków i wychowawców. Jest to płaszczyzna bezpiecznego współdziałania i partnerstwa oraz nauki wzajemnej odpowiedzialności w relacjach wychowanek-wychowawca.

Użyteczność sportu w wychowaniu młodzieży jest również nie do przecenienia. Sport jest formą aktywności człowieka, mającą na celu doskonalenie jego sił psychofizycznych, indywidualnie lub zbiorowo, według umownych reguł. Jest to kontynuacja wychowania fizycznego, ale może również występować z nim równolegle. Ten rodzaj aktywności jest podejmowany dobrowolnie, a celem jest uzyskania maksymalnych wyników. To istotny element samostanowienia, decydowania o podejmowaniu wysiłku i co najistotniejsze wg ustalonych zasad. Właśnie ze względu na ogromny ładunek emocji, które nie zawsze muszą zostać pozytywnie skanalizowane, istnieje większe niż w przypadku pozostałych składowych kultury fizycznej niebezpieczeństwo braku pozytywnego wpływu na kształtowanie się pożądanych cech osobowości u młodzieży. W dużej mierze zależy to od wychowawcy, trenera , od jego postawy , autentyczności. Aby odnieść sukces w pracy z młodzieżą konieczne jest aby pozytywne wartości jakie wychowawca chce przekazać podopiecznym kierowały również jego życiem.

Dorastająca młodzież zawsze łamała przepisy i regulaminy w imię poszukiwania swojej tożsamości ,kontestacji autorytetów , chęci zdefiniowania swojego „ja”, są to działania typowe dla wieku dojrzewania . Czynili tak nasi dziadkowie po nich nasi rodzice – to znamy z opowieści rodzinnych , a już z autopsji wiemy o naszych ,w tym okresie „odstępstwach „ od ogólnie przyjętych zasad . Wśród psychologów i pedagogów można usłyszeć takie zdania jak :”dlaczego młodzież jest trudna – bo jest młodzieżą” , lub „nie ma trudnej młodzieży , są tylko trudni rodzice lub opiekunowie” czy „nie ma trudnej młodzieży a tylko występują trudności w życiu młodzieży”. zachowania nastolatków są symptomem niedojrzałości i trudności w radzeniu sobie z codziennymi sprawami – nauką, relacjami z rówieśnikami , nauczycielami i rodzicami. Wszystkie przejawy aktywności ruchowej rozwijając takie cechy jak: odwagę, stanowczość, siłę woli, wytrwałość w dążeniu do celu, zdecydowanie, zdolność do podejmowania szybkich decyzji, umiejętność pokonywania strachu, poczucie wiary we własne siły, zdolność koncentracji, zdyscyplinowanie, umiejętność wyrzeczeń, opanowanie, poczucie odpowiedzialności – także za innych, uczciwość, sprawiedliwość, sumienność oraz wrażliwość mają pozytywny wpływ na wychowanie młodzieży. Przez uczestnictwo w różnego rodzaju działaniach w atmosferze napięcia emocjonalnego, dziecko rozwija swoją inicjatywę w swobodnym działaniu w zakresie obowiązujących przepisów, których przestrzeganie prowadzi do kształtowania w dzieciach świadomej dyscypliny, solidarności, koleżeństwa, wyrabia w nich umiejętność współdziałania, rozwija ambicję i poczucie odpowiedzialności.